Kapı açıldığında içeri giren ısı: servis ısı yükü

Duvar ısı geçişi sürekli sürer, ama dağıtım rotasında her durakta açılan kapı ayrı bir ısı kalemi ekler. MEB'in frigorifik araç modülü bu kalemi servis ısı yükü diye adlandırır (MEB, 2013). ASHRAE ise infiltrasyon havası ve buna bağlı ekipman yüklerinin toplamının dağıtım depolarında toplam soğutma yükünün yarısını aşabileceğini yazar.

Modülün saydığı değişkenler

• Kapının büyüklüğü, contaların sağlamlığı ve kapının açık kalma süresi
• Dış hava sıcaklığı ve bağıl nem
• Rüzgarın sıcak havanın içeri akmasını kolaylaştıran yönde esmesi
• Kapılar açıldığında soğutma ünitesinin çalışıp çalışmadığı
• Tavanın güneşe, tabanın asfalt ve motor ısısına maruz kalması ve bu yüzeylerin yalıtımı

Modül, infiltrasyon hesabının zamana bağlı ve ölçülmesi zor değişkenler yüzünden zor olduğunu da yazıyor.

Nem ayrı bir yük

Kapıdan giren hava taşıdığı nemi ortamda yoğuşturur. MEB modülüne göre bu su önce yoğuşma gizli ısısını, sonra donma noktasına kadar duyulur ısıyı, donarken donma gizli ısısını ve ortam sıcaklığına gelene kadar yine duyulur ısıyı çeker. Yaz aylarında hava hem daha sıcak hem daha nemli olduğu için bu kalem büyür.

Buzlanan evaporatör ve artan defrost sayısı bu suyun sahadaki görünen yüzüdür. MEB modülüne göre kasa içi sıcaklık 6 °C ve üstündeyken genelde defrost gerekmez; ters çevrim defrost modülde yaklaşık 3 saatlik çalışma periyodunda 15 dakika olarak ayarlanır. Defrost için harcanan enerjinin yaklaşık %10'u sistemde ısı yükü olarak geri çıkar. Ancak buzlanma ya da defrost değişimi tek başına kapı kaynaklı olduğunu kanıtlamaz.

Duraklı bir rotada soğuk ürün dağıtımı planlanırken kapı sayısı, sefer süresi kadar belirleyicidir.

Hesap yerine süreyi ölçün. ASHRAE Handbook Refrigeration'ın 24. bölümü, kapı girişindeki hava yükünü açık kalma oranı Dt, akış faktörü Df ve koruma etkinliği E ile hesaplar (eşitlik 14). Dt, geçiş sayısı ile geçiş başına açma-kapama süresinden (saniye) çıkar; tipik çekme ipli kapılarda geçiş başına 15-25 saniye, hızlı kapılarda 5-10 saniye, en az 3 saniye alınır.

Df, gerçek hava değişiminin tam gelişmiş akışa oranıdır; ASHRAE döngüsel kullanılan kapılarda sıcaklık farkı 11 K'nin altındaysa 1,1, üstündeyse 0,8 önerir. E, yeni takılmış şerit ya da hızlı kapılarda 0,95 ve üzeri; dondurucu kapısında kullanım ve bakıma göre 0,8'e kadar düşebilir. Koruma yoksa, tam açık kapı için E = 0 alınır.

Gonçalves, Costa ve Lopes'un 2019 deneyinde denenen ampirik modellerin çoğu infiltrasyonu fazla tahmin etti; ASHRAE'nin önerdiği GO modeli bu deneyde doğrulandı. Deney düzeneği, her biri 3 × 3 × 3 m olan iki odadan ve 0,6 m genişlik, 1 m yüksekliğindeki bir kapıdan oluşuyordu; sonuçlar bu koşullar içindir.

8 saatlik bir dönemde 18 geçiş olsun ve her geçiş 20 saniye sürsün. Açık kalma 18 × 20 saniye = 360 saniye, yani 0,1 saat eder; Dt = 0,1 / 8 = 0,0125.

Kapı tipi de fark yaratır: makalenin aktardığı Carneiro ve arkadaşlarının CFD çalışmasına göre, kayar kapının açılıp kapanmasında infiltrasyon menteşeli kapıya göre %20 daha düşük çıkıyor. Bu rakam soğuk oda kapısı için verilmiştir, araç kasası kapısına doğrudan aktarılmaz.

Sahada infiltrasyon watt cinsinden kolay hesaplanmaz; kapının açık kaldığı süre ise kaydedilebilir. Aşağıdaki tablo bir kayıt düzenini gösterir; rakamlar örnek veridir; rotanızın değerini kendi sefer kaydınızdan çıkarın.

Durak başına 50 saniyelik fark, 30 durakta 30 × 50 saniye = 1.500 saniye, yani 25 dakikalık açık kapıya çıkar. Tahmini süre yerine kendi sefer kaydınızı karşılaştırın; toplamı modele özgü bir kapasite gibi sunmayın.