Frigorifik araç, yalıtımlı kasa ile soğutma ünitesinin birlikte çalıştığı aktif bir taşıma düzenidir. Şehir içi çok duraklı, parsiyel veya çok sıcaklıklı rotalarda kapalı kap seçeneği de değerlendirilir. Aracın ve kasanın temel yapısını frigorifik aracın nasıl çalıştığını anlatan yazıda, yalıtım ve kapı detaylarını da frigorifik kasanın yapısını açıklayan yazıda bulabilirsiniz.
Frigo neyi soğutur
Frigorifik araçta soğutulan şey kasanın havasıdır. Ünite araç motorundan tahrik alabilir, kendi dizel motoruyla veya elektrikle çalışabilir; seçim kasaya, rotaya ve durak düzenine göre doğrulanır. MEB'in mesleki eğitim modülü farklı tahrik düzenlerini açıklar; modüldeki gövde ölçüsü örnekleri güncel bütün araçlara uygulanan tek bir şema değildir.
Kapı açılışları sıcak ve nemli havanın kasaya girişini artırabilir. MEB'in 2013 tarihli eğitim modülünde kapı kullanımı, hava sızması ve servis ısı yükü birlikte değerlendirilir. Yüklemeden önce ürün ve kasanın hazırlanması, hava yolunun açık tutulması ve ünitenin kapı açıkken nasıl çalıştırılacağının kendi talimatından kontrol edilmesi gerekir.
Uzun yolda bu etkenler sefer boyunca birkaç kez, şehir içi dağıtımda ise durak ve bekleme düzenine göre tekrarlanabilir. Ünite çalışma süresi, dış ortam, kapının açık kalma süresi ve yükün ısı durumu birlikte hesaplanmalıdır.
Soğuğun yeri: kasanın havası mı, kapalı kap mı
İkinci yol soğuk kaynağını araçtan alıp ürünün yanına koymaktır. Yalıtımlı konteynere hazırlanmış ötektik plakalar yerleştirilir; ürün kendi sevk sıcaklığında yüklenir. Araçta soğutma ünitesi montajı gerekmez; ancak standart aracın ürün, hijyen, taşıma kapasitesi, sabitleme, rota ve uygulanabilir taşıma kurallarına uygunluğu ayrıca doğrulanır.
Soğuk kaynağı rotada değil depoda hazırlanır. Plakalar dondurma rafında donar; sabah kaba yerleşir ve kap içinde araç üstü bir soğutma ünitesi istemez. Araç yine yükün ve kabın kütlesini taşır; özellikle elektrikli filoda bu ağırlık ve elleçleme menzil hesabına girer. Kabın kapağı kapalı kalsa bile dış ortam, bekleme süresi, yük yerleşimi ve kapağın açıldığı anlar sonucu etkiler.
Rejim de kap başına ayrılır. Uygunluğu doğrulanmış iki kap farklı plaka rejimleriyle hazırlanabilir; ürün koşulu, kayıt düzeni, yük ağırlığı ve rota birlikte kontrol edilmelidir. Kuru yük kasanın geri kalanında taşınabilir.
Karşılığında disiplin ister. Kap önceden soğutulmuş olmalı, ürün doğru sıcaklıkta yüklenmeli, kapak duraklar arasında kapalı kalmalı ve teslimat sırası kabı gereksiz açtırmamalı. Yolda düzeltme seçenekleri sınırlıdır; hazırlık ve izleme planı önceden doğrulanır.
Hangi işte hangisi kazanır
| Durum | Frigorifik araç | Yalıtımlı kap + ötektik plaka |
|---|---|---|
| Uzun mesafe, tam yük, az duruş | Güçlü | Rejim süresi tur uzunluğunu sınırlar |
| Şehir içi, 10-30 durak | Kayıp, kapı ve bekleme düzenine göre değişir | Kapak kapalı kalsa da dış ortam, bekleme ve açılış planı sonucu etkiler |
| 1-3 palet parsiyel yük | Ünite bütün kasanın ısı yükü için boyutlanır ve çalışma koşulları rota ile dış sıcaklığa göre değişir | Yalnızca dolu kap ve içindeki soğuk kaynak hazırlanır |
| Tek rotada farklı sıcaklıklar | Bölmeli kasa veya doğrulanmış ayrı bölmeler gerekir | İki kap, iki rejim; ürün, kayıt ve rota validasyonu gerekir |
| Araç bakımda veya arızalı | Yedek/aktarma planı gerekir; yük koşulu otomatik olarak kaybolmaz | Kap başka araca aktarılabilir; süre ve kapasite planlanır |
| Sezonluk kapasite artışı | Ek araç veya kiralama; sabit gider ve kullanım planı hesaplanır | Kap adediyle birlikte dondurma kapasitesi, araç yük sınırı ve dönüş lojistiği kontrol edilir |
| Elektrikli araca geçiş | Araç üstü soğutma ünitesi enerji ve menzile yük bindirir | Araç üstü soğutma yükü yok; kabın, plakanın ve ürünün kütlesi menzil hesabına girer |
| Gece dağıtımı | Ünite gürültüsü ve çalışma koşulları kontrol edilir | Araç sessiz değildir; çalışan ünite yoktur, elleçleme ve operasyon gürültüsü kalır |
Kendi rotanız için ne hesaplanır
Rakam operasyonunuzdan çıkar. Karşılaştırmayı anlamlı yapan kalemler şunlar:
- ünitenin tur başına çalışma saati; yakıt veya enerji tüketimi yük, dış sıcaklık ve kapı düzeniyle birlikte okunmalı
- periyodik bakım gideri ve bakımdaki günlerde duran teslimat
- ünite ve yalıtım için kaybedilen iç hacim ile taşıma kapasitesi
- aracın frigo olarak bağlanması: kuru yük işine dönebiliyor mu
- gece ve erken saat teslimatta gürültü kısıtı ile elektrikli araçta kalan menzil
- ürünün yükleme anındaki sıcaklığı, hedef koşulu ve bu koşulu doğrulayan kayıt
- ön soğutma için dondurucu/raf kapasitesi, bekleme süresi ve kapak açılışları
- pik sezonda ihtiyaç duyulan ek kapasitenin yılın kaç ayı boş durduğu
Bu kalemleri kendi rotanız için yan yana koyduğunuzda karar netleşir. İlk karşılaştırma için rota süresi, durak sayısı, soğuk hacim, ürünün yükleme sıcaklığı ve hedef koşulu, dış sıcaklık, kapak açılışları, bekleme süresi, araç/kabin iç ölçüleri, toplam yük ağırlığı ve yıl içindeki çalışma aylarını yazın. Bu veriler olmadan tek bir araç veya kap modeli doğru ilan edilemez; verileri iletirseniz iki düzeni aynı sefer üzerinden karşılaştırırız.
Isotec ile kurulumu
Programda GEBHARDT Isotec TBX var: 410-1500 litre arasında dokuz boy, 500-700 kg taşıma kapasitesi ve farklı plaka yapılandırmaları. GEBHARDT'ın taze bölge için 0…+2 °C ve derin dondurma için -21…-25 °C olarak verdiği değerler kabın yükleme öncesi hazırlık hedefleridir; genel ürün normu değildir. Isotec TBX, GEBHARDT tarafından gıda taşımacılığı için ATP ve HACCP sertifikalı olarak tanımlanıyor. 24 saate kadar koruma ifadesi de bu uygun yapılandırılmış, kapalı sistem ve çalışma koşulları içindir.
Kabın yanında plakayı çekirdeğine kadar donduran dondurma rafları, plakayı tavanda tutan raylar ve son metreler için EPP termo kutular aynı programda. Boy ve plaka rejimi turun rotasına, hacmine ve hedef sıcaklığına göre seçilir; bu üç bilgiyle gelen talebe dokuz boydan uyanını öneriyoruz.
Kayıt tarafı
Kapsama giren hızlı dondurulmuş gıdada Türk Gıda Kodeksi, ürünün tüm noktalarında -18 °C veya daha düşük olmasını ister; 3 °C'yi aşmayan kısa artış yalnızca taşıma, dağıtım ve reyon dolabı için tanınır, depolama toleransı değildir. Bu hüküm bütün donuk ürünlere otomatik aktarılmaz. Taşıma sırasında ortam sıcaklığının tarih ve saatle kaydedilmesi ve kayıtların saklanması da hızlı dondurulmuş gıdaya özgü ayrı tebliğin kapsamındadır.
Hızlı dondurulmuş gıdada taşıma ortamının tarih-saat kaydı yasal gerekliliktir; kapsam dışındaki ürünlerde kayıt planı ürün, sözleşme ve uygulanabilir kurallara göre belirlenir. Kap içindeki logger operasyonel kanıt sağlar, mal kabulündeki ürün sıcaklığı ölçümünün yerini tutmaz.
