MEB'in Frigorifik Araç Seçimi modülü frigorifik aracı, ürün bölümünün duvar, tavan, taban ve kapıları ısı geçişini en aza indirecek biçimde yalıtılmış ve bu bölüm mekanik buhar sıkıştırmalı bir soğutma cihazıyla donatılmış araç diye tanımlar. İki parçadan biri zayıfsa diğeri açığı kapatmaz: güçlü bir ünite zayıf yalıtımlı kasada sürekli çalışır ve yine de hedefi tutturamaz.
Frigorifik nedir, frigofirik, frigo ve frigolu araç ne demek?
Frigorifik, Fransızcadan gelen bir sıfattır; TDK sözlüğü anlamını soğutucu diye verir ve örnek olarak frigorifik vagonu gösterir. Frigofirik araç nedir, frigolu araç nedir? İkisi de frigorifik aracın başka adıdır. Frigofirik, TDK sözlüğünde bulunmayan ama yaygın kullanılan yazılıştır; sözlükteki yazım frigorifiktir. Frigo, Fransızcada frigorifique sözcüğünün konuşma dilindeki kısaltmasıdır; taşımacılıkta aracın soğutma düzeni için de bu söz kullanılır, frigolu araç da bu düzeni olan araçtır.
| Söylenen ad | Anlamı | Karar verirken sorulacak soru |
|---|---|---|
| Frigorifik araç, frigofirik araç | Yalıtımlı gövde ve aktif soğutma düzeni olan genel araç adı; ikincisi aynı adın yaygın yazılışı | Hangi ürün, hangi hedef bant ve kaç durak? |
| Frigo araç, frigolu araç | Piyasadaki kısa ad; kasa sınıfı ya da performans belgesi yerine geçmez | Teklifte kasa, ünite ve test kapsamı açık mı? |
| Frigorifik kamyon | Kabinli kamyon şasisi üzerinde sabit soğutma üniteli kasa bulunan araç | Net iç ölçü ve payload, şasi sınırlarıyla birlikte verilmiş mi? |
| Frigo tır | Genellikle uluslararası kara yolu taşımacılığında kullanılan, dingil sayısı fazla uzun frigorifik kamyon (TDK'ye göre tır) | Ünitenin enerji beslemesi ve servis erişimi uzun yol planına uyuyor mu? |
Panelvan, kamyonet, kamyon kasası ve treyler aynı frigorifik ailesinde anılır, ama kapı trafiği, net iç hacim, enerji beslemesi ve servis erişimi aynı değildir. İlandaki frigo kelimesi bu araçları eşdeğer yapmaz; araç sınıfını, üstyapı çizimini ve ünitenin tam modelini aynı teklif dosyasında görün. Frigorifik araçla izotermik ve soğutmalı araç arasındaki ayrım frigorifik, izotermik ve soğutmalı araç farkı yazısında, kasanın yapısı frigorifik kasa nedir, nelerden oluşur yazısında, panelvan dönüşümü panelvan ve küçük araçlar için frigorifik kasa yazısında ele alınır.
Frigolu araçla taşınan ürünler
Frigolu araçla gıda maddeleri, ilaç ve aşı gibi sıcaklığa duyarlı ürünler soğuk zinciri bozmadan taşınır. Şehir içinde az miktarda ürünün kısa sürede dağıtımında panelvan ve kamyonet tipi araçlar kullanılır. Hangi ürünün hangi sıcaklıkta taşındığı frigorifik araç kaç dereceye ayarlanmalı yazısında anlatılır.
Frigolu araç nasıl çalışır?. Ünite soğuk üretmez, içerideki havadan ve yüzeylerden aldığı ısıyı dışarı taşır. Bunun için kompresör, kondenser, genleşme valfi ve evaporatör kapalı bir devre kurar; soğutucu akışkan hal değiştirirken evaporatörde ısıyı alır, kondenserde bırakır.
Araç sıcak ürünü hedefe indirmek için tasarlanmaz, hedef sıcaklıkta yüklenen ürünü orada tutar. Ön soğutulmamış yük, doluluk, kapanan hava kanalları ve kapı açılışları bu yüzden ünite bütün sefer çalışsa bile kayda yansır; aynı modül de ön soğutmayı, yükleme öncesi kasa soğutmasını ve hava akışını araç ve cihaz seçiminin girdileri arasında sayar.
Ünitenin enerjisi kendi dizel motorundan, aracın motorundan ya da elektrikten gelir. Thermo King'in E-Series ünitesi örneğin elektrikli hafif ticari aracın bataryasından beslenir ve araç tipine göre şarj sırasında ya da araç kapalıyken de çalışabilir. Teklifte ünite modelini, enerji kaynağını ve motor kapalıyken çalışma koşulunu ayrı satırlarda isteyin; yakıt payı için frigolu araç ne kadar yakar yazısına bakılabilir.
Kasa, ünite ve hava akışı birlikte okunur
| Kontrol | Neyi gösterir | Tek başına neyi göstermez? |
|---|---|---|
| Yalıtımlı kasa | Isı girişini yavaşlatan gövde ve birleşimler | Gerçek yükte tüm noktaların aynı sıcaklıkta olduğunu |
| Soğutma ünitesi | Isı çekme, kontrol ve defrost işlevleri | Her yükte hedefe aynı sürede ulaşılacağını |
| Hava yolu ve yükleme | Havanın evaporatörden yüke ulaşma ihtimali | Kapalı bir istifin merkez sıcaklığını |
| Logger/kayıt | Seçilen noktadaki zaman-sıcaklık geçmişini | Başka noktaların veya ürün merkezinin kaydını |
Satın almadan önce isteyeceğiniz dosya
- Kasa dış ve net iç ölçüleri (azami genişlik ve yükleme planı), taban yük sınırı, kapı sayısı ve açıklıkları.
- Panel/izolasyon yapısı, birleşim ve taban-tahliye detayları.
- Ünite markası-modeli, enerji beslemesi, hedeflenen rejim ve servis planı.
- Ön soğutma, ürünün yükleme sıcaklığı, durak sayısı ve kapı açık kalma varsayımları.
- Logger modeli, sensör konumları, kalibrasyon/rapor örneği ve kabul testinin hangi koşulda yapılacağı. Şasi üreticisinin üstyapı dokümanı gibi araç-özel belgeyi de dosyaya ekleyin.
Liste, farklı tekliflerin aynı işi tarif edip etmediğini gösterir. Şehir içinde çok duraklı taze ürün taşıyan panelvan ile tek duraklı donmuş sevk yapan frigorifik kamyon aynı test koşuluyla karşılaştırılamaz.
Frigorifik araç yerine ne zaman başka bir düzen düşünülür?
Kısa, çok duraklı ve önceden hazırlanmış yüklerde her durakta kapı açılır ve ünite sürekli baştan başlar; burada izolasyonlu konteyner ile ötektik plaka gibi pasif soğuk kaynak düşünülür. Uzun rota, sürekli ısı yükü ya da kasanın tamamında aktif kontrol gereken işlerde frigorifik araç öne çıkar. Kap, rota ve yük girdileri frigorifik araç alternatifi sayfasında, ölçüm ve teslim sorumluluğu soğuk zincir bilgi sayfasında yer alır.
