Bozulan bir ilaç sevkiyatında taşıyıcının ödeyeceği tutar faturadan değil kantardan hesaplanır. Yurt içinde Türk Ticaret Kanunu'nun 882'nci maddesi, uluslararası karayolunda CMR'nin 23'üncü maddesi tazminatı gönderinin brüt ağırlığının kilogramı başına 8,33 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlar. Birkaç kiloluk pahalı bir biyolojik ürün kutusu sınırın en sert vurduğu gönderidir.
Kendi tavanınızı hesaplayın
- Brüt ağırlığı alın: yalıtımlı kap, dış ambalaj ve soğutucular dahil kantar değeri. Senette yalnız net ağırlık varsa tavan düşer.
- Ağırlığı 8,33 ile çarpın: 10 kg için 83,3 SDR, 100 kg için 833 SDR.
- SDR'yi paraya çevirin: yurt içinde teslim gününün TCMB değeriyle (TCMB günlük kurlarında SDR ayrı satırdadır), CMR'de mahkeme ülkesinin parasıyla karar gününün değerinden. SDR'nin günlük değerini IMF de yayımlar.
- Taşıma ücretini ve taşımaya bağlı vergi, resim ve giderleri ekleyin; iki rejim de bunları tazminattan ayrı geri verir.
- Toplamı fatura değeriyle karşılaştırın. Aradaki fark, sevkiyat bozulursa sizde kalan zarardır.
| Konu | Yurt içi: TTK | Uluslararası: CMR |
|---|---|---|
| Zıya ve hasar tavanı | 8,33 SDR/kg brüt (m. 882/1) | 8,33 SDR/kg brüt (m. 23/3) |
| SDR'nin çevrildiği gün | Teslim günü veya kararlaştırılan gün (m. 882/4) | Karar günü veya kararlaştırılan gün (m. 23/7) |
| Gecikme tavanı | Taşıma ücretinin üç katı (m. 882/3) | Taşıma ücreti kadar (m. 23/5) |
| Sınırın kalktığı hal | Kast veya pervasızca davranış (m. 886) | Kasıtlı kusur veya ona denk kusur (m. 29) |
CMR'nin 1956 metnindeki 25 altın frank/kg sınırını 5 Temmuz 1978 Protokolü'nün 2'nci maddesi IMF'nin SDR'si cinsinden 8,33 birime çevirdi. Türkiye hem sözleşmeye hem Protokol'e 2 Ağustos 1995'te katıldı. Hangi tavanın işlediğini zararın niteliği belirler: ürün sağlam ama geç indiyse gecikme, bozulduysa zıya ve hasar tavanı uygulanır.
CMR tavanı aşmak için iki yol açar ve ikisi de yükleme öncesinde senede yazılır. 24'üncü maddeyle gönderen, kararlaştırılan ek ücret karşılığında sınırın üstünde bir değer beyan eder ve tavan bu değer olur. 26'ncı maddeyle teslimdeki özel menfaat tutarını yazdırır; zıya, hasar veya süre aşımında ispatladığı ek zararı, örneğin imha bedelini, bu tutara kadar ayrıca ister. TTK 883 ise tazminat ve giderler dışındaki zararların karşılanmayacağını açıkça söyler.
Tavan dar kaldığı için hafif ve pahalı gönderide asıl kararı ekipman verir. Aynı kılavuzun 10.4 bölümü sıcaklığa duyarlı ürünler için nitelikli ekipman olarak üç seçenek sayar: termal paketleme, sıcaklık kontrollü kaplar ve sıcaklık kontrollü araçlar.
Ekipmanı bu üç seçenek arasından seçerken ilaç soğuk zinciri sayfamızdaki gereklilik listesi işinizi kısaltır.
