Soğuk taşıma denince akla kompresörlü ünite gelir. ATP metni ekipmanı beşe ayırıyor ve bunlardan biri mekanik ünitesi olmayan, soğuğunu depoladığı kaynaktan alan bir sınıf: kısaltması R, adı soğutmalı ekipman.
Metnin saydığı soğuk kaynakları
Bakanlık kılavuzunun aktardığı tanıma göre soğutmalı ekipman, mekanik ya da emilimli ünite yerine bir soğuk kaynak kullanan yalıtımlı ekipmandır. Sayılan kaynaklar şunlar: tuzlu ya da tuzsuz doğal buz, ötektik plakalar, süblimleşmesi kontrollü ya da kontrolsüz kuru buz, buharlaşması kontrollü ya da kontrolsüz sıvı gaz.
Bu listenin kendisi bir bilgi taşıyor. Ötektik plaka, anlaşmanın kenarına iliştirilmiş bir istisna değil; metnin ana gövdesinde, doğal buzun hemen ardından sayılan bir soğuk kaynağı.
Sınıf sıcaklıkları +30 °C dış havada tanımlı
| Sınıf | Boş gövde içinde tutulan en yüksek sıcaklık |
|---|---|
| A | +7 °C |
| B | -10 °C |
| C | -20 °C |
| D | 0 °C |
Şartın iki tarafı da önemli: dış hava ortalaması +30 °C, gövde ise boş. Bu bir laboratuvar şartı; sahada kapının kaç kez açıldığını, yükün kaç derecede geldiğini ve ambalajın havayı nasıl kestiğini içermez. Sınıf harfi bir kapasite tanımıdır, bir sefer garantisi değil.
İşaret kodları
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| RNA | Normal yalıtımlı A sınıfı soğutmalı ekipman |
| RRA | Yoğun yalıtımlı A sınıfı |
| RRB | Yoğun yalıtımlı B sınıfı |
| RRC | Yoğun yalıtımlı C sınıfı |
| RND | Normal yalıtımlı D sınıfı |
| RRD | Yoğun yalıtımlı D sınıfı |
Kodun ilk harfi soğutma tipini, ikincisi yalıtım türünü, üçüncüsü sıcaklık sınıfını veriyor. Levhaya bakan bir denetçi üç harften ekipmanın neyle soğuduğunu, ne kadar yalıtıldığını ve hangi rejimde çalıştığını okuyor.
Sınıf tablosunu dondurma taşıma sıcaklığı ile birlikte okumak, hangi rejimin hangi ekipmanla tutulacağını netleştirir.
Neden en çok dondurmada görülüyor
Kılavuz bu tarz ekipmanların en çok dondurma taşıma araçlarında bulunduğunu yazıyor. Sebep rejimde: Türk Gıda Kodeksi Dondurma Tebliği, dondurmanın taşınması, depolanması ve son tüketiciye arzı sırasında sıcaklığın en yüksek -18 °C olmasını, kısa süreli artış toleransının en fazla 3 °C olmasını istiyor. Sabit sıcaklıkta eriyen bir soğuk kaynağı, dar bir bandın içinde kalmak zorunda olan bir yüke iyi uyuyor.
Bakanlığın kendi değerlendirmesi
Ötektik sistem dizel kullanmaz. Ötektik plakalar, elektriğin en uygun fiyatlı olduğu gece, şebeke gücüyle şarj edilir. Teslimat sırasında soğutma için yakıt veya enerji gerekmez. Ötektik sistemli frigorifik ekipman araçtan bağımsız çalıştığı için her zaman sabit sıcaklık sağlanır. Araç arızası durumunda da bozulabilir gıda korunur.
Bu cümleler bizim değil, ATP yol kenarı denetim kılavuzunun. Bir ekipman sınıfını tanıtan resmî bir metnin, o sınıfın işletme avantajlarını da sayması dikkate değer.
Kap ile gövdeyi karıştırmamak gerekir
R sınıfı bir gövdeyi tanımlar: aracın üstyapısını ya da konteynerini. Standart bir panelvanın içine konan yalıtımlı kap ise kendi başına bir ATP sınıfı taşımıyor; fizik aynı olsa da hukuki nesne değişiyor. Bu ayrımı net tutmak, hem teklifte hem denetimde yanlış anlaşılmayı önler.
