Metrolojik izlenebilirlik, bir ölçüm sonucunun belgelenmiş ve kesintisiz bir kalibrasyon zinciriyle bir referansa bağlanabilmesidir; zincirin her halkası sonucun belirsizliğine katkı yapar. Bu, cihazın değil sonucun özelliğidir: kalibre edilmiş bir cihazı kullanmak, etiket ya da laboratuvar logosu zinciri kurmaz. Zinciri belgeleme yükü sonucu veren tarafta, iddianın geçerliliğini değerlendirme yükü kullanıcıdadır.
Zinciri sahadan geriye çizmek
İlk halka sahadaki sensör ve ölçüm kanalıdır. Ondan çalışma standardına, kalibrasyon laboratuvarının referansına ve ulusal ya da uluslararası birim standardına uzanan her karşılaştırmanın kendi sonucu, belirsizliği ve cihaz kimliği vardır. Bir sertifika başka bir cihaz kimliğine taşınmaz.
Sertifikada cihaz seri numarası, kalibre edilen prob veya kanal, sıcaklık noktaları, yöntem, düzeltme, belirsizlik ve varsa kullanım kısıtı yer alır. Bunların hepsi sahadaki cihaz ve kullanım koşuluyla eşleşmelidir; kalibre edilen aralığın dışındaki ölçüm etiket tarihiyle izlenebilir hale gelmez.
| Adım | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Düzeltilmiş sonuç | y = I + C | Gösterge 4,3 °C, sertifika düzeltmesi -0,2 °C: y = 4,1 °C |
| Birleşik belirsizlik | u_c = √(u1² + u2² + u3²) | Saha 0,10, çalışma standardı 0,06, referans 0,05 °C: u_c ≈ 0,13 °C |
| Genişletilmiş belirsizlik | U = k · u_c | k = 2 ile U ≈ 0,25 °C, yani sonuç 4,1 ± 0,25 °C |
Kareler toplamı yalnız birbirinden bağımsız katkılara uygulanır. Ortak referans, aynı saat ya da aynı yöntem gibi ilişkili katkılarda GUM'daki kovaryans terimi eklenir: u_c² = Σ(c_i · u_i)² + 2Σ c_i · c_j · u(x_i, x_j). Aynı fiziksel etki hem bir bileşende hem kovaryansta iki kez sayılmaz; gerekli kovaryans bilinmiyorsa belirsizlik güvenle verilemez ve kabul ya da ret kararı çıkmaz.
Kopuk zinciri yakalamak. Seri numarası uyuşmayan sertifika, kapsam dışı sıcaklık noktası, kalibrasyon aralığı dolmuş karşılaştırma ya da belirsizliği olmayan sonuç zinciri koparır. Çözüm yeniden kalibrasyon, kapsamı doğru belge ya da o ölçümün kullanımını sınırlamaktır; eksik halka pazarlama iddiasıyla kapatılmaz.