Depodan çıkıp on sekiz markete uğrayan bir dağıtımcı, 21/2/2025 değişikliğini okuduktan sonra genellikle tek bir soru soruyor: turum belediye sınırının dışına hiç çıkmıyorsa araçta hangi belgenin bulunması isteniyor? Cevap birkaç yıl öncekinden farklı, çünkü yönetmeliğin kapsam maddesine 2025 Şubatında yeni bir bent eklendi.
Bozulabilir Gıda Maddelerinin Taşımacılığında Kullanılacak Özel Ekipmanlar Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesinin ikinci fıkrasına 21/2/2025 tarihli ve 32820 sayılı Resmi Gazete ile eklenen (c) bendi, şehiriçi bozulabilir gıda taşımacılığını yönetmeliğin kapsamı dışında tutuyor. Turu şehir içinde başlayıp şehir içinde biten bir araçtan, bu yönetmeliğe dayanılarak ATP Uygunluk Belgesi de yurt içinde onun yerini alan Bozulabilir Gıda Taşıma Belgesi de istenmiyor.
Sınırı belediye çiziyor. Kapsamın hangi tarafında kaldığınızı kilometre sayarak anlayamazsınız, çünkü 4 üncü maddenin birinci fıkrasına aynı değişiklikle eklenen (v) bendi şehiriçini idari sınıra bağlıyor: bir şehrin sınırı ile aynı belediyenin mücavir alanı birlikte şehiriçi sayılıyor. Metni açtığınızda muafiyeti kapsam maddesinde, muafiyetin ölçüsünü ise tanımlar maddesinde bulacağınız için ikisini yan yana okumak gerekiyor. Büyükşehirde bu tanım uzun bir dağıtım turunu bütünüyle içine alabilirken, küçük bir ilçede depoya birkaç dakika uzaklıktaki market komşu belediyede kalabiliyor ve o tek durak turun tamamını yeniden kapsama alıyor. Muafiyet, aracın plakasına yazılan bir sıfattan çok o günkü seferin niteliği olduğundan, sabah şehir içinde çalışan araç öğleden sonra şehir sınırının ve mücavir alanın dışına, komşu belediyeye çıktığında aynı gün kapsama giriyor. Böylece belge kararı rota planının bir parçası haline geliyor.
| Turun gittiği yer | Yönetmelikteki karşılığı |
|---|---|
| Şehir sınırı ve aynı belediyenin mücavir alanı | Kapsam dışı, MADDE 2, fıkra 2, bent (c) |
| Komşu belediyedeki tek durak | Kapsam içinde, belge rejimi işliyor |
| ATP belgesi olmayan, imalinden itibaren 15 yılı geçmemiş ekipman | Bozulabilir Gıda Taşıma Belgesi, MADDE 19, fıkra 1 |
| Bu belgeyle çalışan ekipman | Periyodik muayene 3 yıl, MADDE 19, fıkra 6 |
Muafiyet, soğuğu tutma borcunu kaldırmıyor
Belge rejiminin dışında kalmak, yükü günün getirdiği sıcaklıkta gezdirebileceğiniz anlamına gelmiyor. Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinin yedinci fıkrası, gıda taşınan araç ve kapların gerekli durumlarda gıdayı uygun sıcaklıkta muhafaza etmesini ve bu sıcaklıkların izlenmesine imkan vermesini istiyor; 5996 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrası ise işletmeciye kendi faaliyet alanının her aşamasında kanundaki şartları sağlama ve bunu doğrulama yükümlülüğü yüklüyor. İki hüküm de ne bir cihaz adı ne de bir donanım listesi veriyor; hangi kabın, hangi soğuk kaynağının ve hangi kaydın işi göreceği taşıyıcının kararına bırakılıyor. Denetimde sunacağınız bir muayene belgesi olmadığında ispat, kabın yalıtımında, kapak contasında, içine konan soğuk kaynağında ve teslimat boyunca tutulan sıcaklık kaydında toplanıyor.
Şehir içinde çalışan bir dağıtımcının elinde kalan tek ispat aracı ekipman olduğuna göre, şehir içi soğuk dağıtım için kap seçimi doğrudan gıda güvenliği kararına dönüşüyor.
ISO 23412:2020 aynı düzeni başka bir yerden gösteriyor: kapsam dışı bıraktığı halleri sayarken (b) bendinde, kendi soğutma malzemesini (buz aküsü, soğutulmuş köpük blok, kuru buz) içeren ve sızdırmaz termal ambalajla çevrelenmiş, ortam sıcaklığında taşınan kolileri ayrıca anıyor. Soğutmasız araç ile kendi soğuğunu taşıyan kapalı kabın birlikte çalıştığı düzen, uluslararası standartta adı konmuş bir teslimat biçimi olarak duruyor. Şehir içi dağıtımda bugünkü tablo tam olarak bu: taşıma belgesi masadan kalktı, gıdayı uygun sıcaklıkta tutma borcu yerinde kaldı; bu yükümlülüğün yerine getirildiğini gösterecek dayanak ise ekipmanın kendisi ve tuttuğu kayıt oldu.
