Reefer için doğru ad sıcaklık kontrollü konteynerdir. GDV Container Handbook bu terimi açıkça böyle yazar: cihaz yükü soğutmaz, yükleme anındaki sıcaklığı taşıma boyunca tutar. ISO 1496-2'ye göre sıcaklık kontrollü konteynerin iç genişliği 2200 mm olmalıdır; taban T profilli alüminyum ızgaradır ve forkliftin üstüne girmesine dayanır.
ATP sınıfı ne taahhüt eder
BM ATP Anlaşması soğutmalı ekipmanı sınıflara ayırır. Her sınıf, dış ortam +30 °C iken kutunun içini ne kadar düşürüp tutabildiğini tanımlar. ATP kara taşımacılığı içindir; deniz yolundaki reefer için sınıf, limana giden ve limandan çıkan karayolu ayağında ve ekipmanları karşılaştırırken işe yarar. Türkiye 2012'de anlaşmaya taraf oldu; TSE'nin Türk ATP sertifikaları 15 Mayıs 2017'den beri veriliyor.
| ATP sınıfı | Mekanik ekipmanda ayar | Test dış sıcaklığı |
|---|---|---|
| A | +12 °C ile 0 °C arasında seçilebilir | +30 °C |
| B | +12 °C ile -10 °C arasında seçilebilir | +30 °C |
| C | +12 °C ile -20 °C arasında seçilebilir | +30 °C |
| D | Sabit, +2 °C veya daha düşük | +30 °C |
| E | Sabit, -10 °C veya daha düşük | +30 °C |
| F | Sabit, -20 °C veya daha düşük | +30 °C |
Sınıf kağıtta net görünür; sahada belirleyici olan, kayıtta ne çıktığıdır. Sözleşmede hedef sıcaklık ile ekipmanın sınıfı birlikte yazılmalı. D sınıfı ünite en fazla +2 °C'ye kadar taahhüt eder, F sınıfı ise -20 °C'ye kadar iner; dondurulmuş yükte ikisi aynı makine değildir.
Fişten çekilen saatler. ATP, buz, ötektik plaka veya kuru buz gibi mekanik olmayan soğutmaya sahip ekipmandan soğuk kaynağını yenilemeden taşıma sıcaklığını en az 12 saat sürdürmesini ister. Reefer için böyle resmi bir süre yok; yine de 12 saat iyi bir kıyas noktasıdır. Örnek varsayım: liman bekleme 9 saat, gemi üstü 4 saat, aktarma limanında 7 saat, toplam 20 saat fişten çekili. Hesap: 20 - 12 = 8 saat. Bu sekiz saatin kimin sorumluluğunda olduğu ve elektriğin zamanında geri gelip gelmeyeceği sözleşmede yazılmalı.
Hava akışı yükleme düzeninden geçer. Reefer soğuk havayı tabandaki T profilli ızgaradan öne doğru üfler, yükün üzerinden geri emer. Paletleri kapıya kadar sıkıştırmak, tabana karton sermek veya yığını tavana dayamak bu döngüyü kırar. Döngünün kesildiği yerde ürün ısınır ve bu kayıtta görünmez: dönüş havasının sıcaklığı düzgün ölçülmeye devam eder.
Üç kontrol ve kayıt
Yükleme öncesi üç şey bakılır: ön soğutma yapılmış mı, hava kanalları açık mı, kapı contası sağlam mı. Ön soğutmayı çoğu hat konteyner için yapar, yük için yapmaz; ürünün merkez sıcaklığı yükleme anında taşıma sıcaklığında olmalıdır. Bağımsız kaydedicinin seri numarası, yerleşim yeri ve dosya sahibi sevkiyat kaydına yazılır.
Gecikme senaryosunu baştan yazın: gemi kaçarsa ya da gümrük beklettirirse yükü kimin fişe takacağı, masrafı kimin ödeyeceği ve yükün hangi sıcaklıkta ne kadar bekleyebileceği sözleşmede yazılı olmalı. Taşıyıcıdan rota, planlı aktarmalar ve gecikme bildirimi için yazılı bilgi isteyin.
Satıcı ile alıcı arasındaki risk ve masraf Incoterms 2020 kuralıyla, yükleyen ile taşıyıcı arasındaki sorumluluk taşıma sözleşmesiyle belirlenir.
