Frigorifik araç alırken bakılan sayı genelde tek: alış fiyatı. Oysa bu sayı, aracın hayatı boyunca ödenecek toplamın küçük bir kısmıdır ve karar da bu yüzden yanlış kuruluyor. Aşağıdaki tablo, kendi rakamlarınızı yazmanız için hazırlandı.
Birinci grup: sahip olma kalemleri
Bu kalemler araç çalışsa da çalışmasa da oluşur:
- Amortisman: aracın ve soğutma ünitesinin ayrı ayrı yıpranması.
- Finansman: kredi veya leasing maliyeti.
- Sigorta ve kasko: soğutma üniteli araçta prim genelde ayrı değerlendirilir.
- Vergi, muayene ve zorunlu belgeler.
- Sezon dışı atıl süre: aracın kaç ay boyunca gelir üretmediği.
İkinci grup: çalıştırma kalemleri
- Aracın yakıtı.
- Ünitenin ayrı tüketimi: 5 metreye kadar olan kasalarda kompresör aracın motorundan kayışla tahrik edilir, 5 ile 13,60 metre arasındaki kasalarda ünitenin kendi dizel motoru çalışır. İki durumda da yakıt hesabına ayrı bir kalem girer.
- Ünite bakımı, gaz ve filtre işlemleri.
- Rutin araç bakımı, lastik.
- Şoför ve rota süresi.
Üçüncü grup: görünmeyen kalemler
Bütçelerde en sık atlanan grup budur ve fark çoğunlukla burada oluşur:
- Atölye günleri: ünite servisteyken duran rota ve yerine kiralanan araç.
- Soğutma arızasında ürün kaybı ve müşteri kaybı.
- Kaybedilen hacim ve yük: ünite ve yalıtım kasadan yer ve taşıma kapasitesi alır.
- Kapı açılışlarında kaçan soğuk: MEB modülü, kapı açıldığında soğuk havanın dışarı aktığını ve buharlaştırıcı fanının soğutulmuş havayı dışarı üflemeye devam ettiğini yazıyor. Yirmi duraklı turda bu, boşa yakılan yakıt demektir.
- Aracın kuru yüke dönememesi: frigoya adanmış araç başka işe koşulamaz.
Sefer başına maliyet
Karar için gereken sayı yıllık toplam değil, sefer başına maliyettir:
Sefer başına maliyet = (sahip olma + çalıştırma + kayıp kalemleri yıllık toplamı) ÷ yıllık sefer sayısı
Bu formülün en sert sonucu şudur: sefer sayısı düştükçe birim maliyet fırlar. Günde iki sefer yapan bir araçla haftada iki sefer yapan bir aracın kalem listesi aynıdır, birim maliyeti ise aynı değildir. Sezonluk işlerde bu fark, yatırımı geri getirmeyen tek sebep olabiliyor.
Doldurmak için tablo
| Kalem | Yıllık tutar | Not |
|---|---|---|
| Amortisman (araç) | Kaç yıl üzerinden | |
| Amortisman (soğutma ünitesi) | Ünite ömrü araçtan kısadır | |
| Finansman | Kredi/leasing faizi | |
| Sigorta ve kasko | ||
| Vergi, muayene, belgeler | ||
| Yakıt (araç) | Yıllık km | |
| Yakıt/enerji (ünite) | Ünitenin çalışma saati | |
| Bakım (araç + ünite) | ||
| Lastik | ||
| Şoför | ||
| Atölye günleri kaybı | Kaç gün, günlük ciro | |
| Arıza kaynaklı ürün kaybı | ||
| Kaybedilen hacim/yük | Sefer başına taşınamayan miktar | |
| Sezon dışı atıl süre | Kaç ay | |
| Yıllık sefer sayısı | Bölen |
Kapalı kap düzeninde tablo nasıl değişiyor
Kap düzeninde birinci gruptaki kalemlerin çoğu kaybolur: araç standart kalır, ünite yoktur, sezon dışında kap gider üretmez. İkinci grupta yakıtın ünite payı düşer, yerine plakaların dondurulması için depo enerjisi gelir - ve bu enerji, tarifesi seçilebilen bir enerjidir. Üçüncü grupta ise atölye günü, arıza ve kaçan soğuk kalemleri büyük ölçüde kapanır.
Buna karşılık kap düzeni yeni bir kalem ekler: dondurma rafı kapasitesi, plaka seti sayısı ve kapların yıkanması. Dürüst karşılaştırma bu kalemi de tabloya yazmayı gerektirir.
| Nereye yazılır | Frigolu araç | Kap düzeni |
|---|---|---|
| Soğutma donanımı | Araca bağlı, on iki ay | Kaba bağlı, kullanıldığı sefere |
| Enerji | Yolda yakıt | Depoda elektrik, tarife seçilebilir |
| Arıza riski | Rota durur | Yedek kapla devam |
| Kapasite artışı | Yeni araç | Yeni kap |
| Ek kalem | - | Dondurma rafı, plaka seti, yıkama |
Kendi sayınızı çıkarmak
Tabloyu doldurduktan sonra tek bir sayıya bakılır: sefer başına maliyet. İki düzeni aynı rotaya uygulayıp bu sayıyı karşılaştırmak, marka tartışmasını bitirir. Rotanızı, yıllık sefer sayınızı ve hedef sıcaklığı Aris Makina'ya iletirseniz, kap tarafının kalemlerini birlikte doldurup kendi frigolu hesabınızla yan yana koyabiliriz.
