Filo kararları çoğunlukla en yoğun haftaya bakılarak veriliyor. O hafta rota yetişmiyorsa araç alınıyor; sonraki dokuz ay boyunca o araç bilançoda duruyor. Soğuk yükte bu hesap daha da ağırlaşıyor, çünkü satın alınan şey araç değil, soğutma sistemiyle birlikte araç.
Kapasite nereden geliyor
Bir dağıtım operasyonunun günlük kapasitesi üç çarpanla açıklanabilir: araç sayısı, araç başına tur sayısı ve tur başına taşınabilen soğuk hacim. Frigolu düzende ikinci ve üçüncü çarpan araca bağlıdır; kasa soğutulacaksa ikinci tur beklemek zorundadır, hacmin bir kısmını da ünite ve yalıtım alır.
Kap düzeninde ikinci ve üçüncü çarpan araçtan kopar:
- İkinci tur, depoda kap değiştirilerek yapılır; soğutmanın toparlanması beklenmez, çünkü ikinci setin plakaları zaten dondurulmuştur.
- Soğuk hacim, kap sayısıyla belirlenir; aynı araç bugün iki kapla, yarın dörtle çıkar.
- Aracın kalan hacmi kuru yüke kalır, yani aynı sefer iki iş birden görür.
Sabit gider mi, sefere bağlı gider mi
İki düzenin farkı toplam tutardan önce giderin şeklinde ortaya çıkıyor. Aşağıdaki tablo kendi rakamlarınızla doldurulmak üzere hazırlandı; amaç bir sayı vermek değil, hangi kalemin nereye yazıldığını göstermek.
| Kalem | Frigolu araç | Kap düzeni |
|---|---|---|
| Amortisman | Araç ve soğutma ünitesi birlikte, on iki ay | Kap, kullanılmadığı ayda gider üretmez |
| Yakıt ve enerji | Ünite yolda çalışır, yakıttan yer | Plaka depoda donar, enerji tarifesi seçilebilir |
| Bakım | Ünite servisi ve arıza günleri | Yıkama ve conta bakımı |
| Kapasite artışı | Yeni araç | Yeni kap |
| Sezon dışı | Araç boşta ya da kısıtlı kuru yükte | Kap rafta, araç tamamen kuru yükte |
| Arıza etkisi | Soğutma bozulursa rota durur | Kap arızalanmaz, yedek kapla devam edilir |
Bakılacak sayılar
Ekipman kararını duyguyla değil ölçüyle vermek için pratikte şu göstergeler izleniyor:
- Kap başına günlük sefer: bir kap günde kaç kez yola çıkıyor.
- Plaka dönüş süresi: dondurma rafında bir setin hazır olması ne kadar sürüyor.
- Sefer başına soğuk hacim doluluğu: kap yarım mı gidiyor, dolu mu.
- Rota başına kapı açma sayısı: soğuk kaybının asıl kaynağı.
- Sezon dışı atıl kapasite: kaç ay boyunca ekipman çalışmıyor.
- Ekipman kaynaklı iptal: soğutma arızası yüzünden kaç rota kaybedildi.
Bu altı sayı, yeni araç almadan önce mevcut kapasitenin gerçekten dolu olup olmadığını gösteriyor. Çoğu operasyonda ilk bulgu şu oluyor: araç yetmiyor değil, ikinci tur çıkmıyor.
Elektrikli araca geçiş
Şehir içi filolarda elektrikli araca geçiş bu kararı daha da keskinleştiriyor. Soğutma ünitesi elektrikli araçta menzilden yiyor; kap ise enerjisini araçtan almıyor, plakalar depoda donuyor ve araç yalnızca taşıyor. Menzil hesabını bozmayan tek düzen bu.
Isotec ile esneklik nasıl kuruluyor
Kap tarafında GEBHARDT Isotec TBX kullanılıyor: 410 ile 1500 litre arasında dokuz boy, 500-700 kg taşıma kapasitesi, 0…+2 °C ve -21…-25 °C rejimleri, gıda taşımacılığı için ATP ve HACCP belgeli. Tekerlekli ve palet tabanlı boylar aynı filoda karışık kullanılabiliyor; küçük noktalar için EPP termo kutu devreye giriyor. Filoyu esnek yapan şey de burada: soğuk kabın içinde kalıyor ve uygun yapılandırma ile belirtilen koşullarda 24 saate kadar, hangi araca yüklenirse onunla gidiyor.
Sezonluk kapasiteyi doğru kurmanın yolu üç sayıdan geçiyor: pik haftadaki günlük sefer sayısı, sefer başına soğuk hacim ve sezonun kaç hafta sürdüğü. Bu üçünü Aris Makina'ya iletin, kaç kap ve kaç plaka setiyle sezonun çıkacağını, sezon dışında nerede saklanacağını birlikte planlayalım.
