Bir frigo üstyapısının kaç yıl dayandığı sorusuna genelde metal üzerinden cevap verilir: paneli sağlamsa devam eder. Belgelendirme tarafında cevap çok daha kesin. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının ATP kılavuzu takvimi dört kalemde topluyor.
Takvim
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Yeni ekipman, üretim tarihinden itibaren | 6 yıl |
| Belgesi biten ekipman, periyodik muayene ile | 3 yıl |
| İkinci yenileme | 3 yıl |
| Üçüncü yenileme | 3 yıl |
| Toplam | en fazla 15 yıl |
Yönetmeliğin 12 nci maddesi aynı çerçeveyi kuruyor: kullanımdaki ekipmana üretim tarihinden itibaren altı yıl içinde periyodik muayene yapılır, muayene sonucu uygun bulunursa üç yıl geçerli olur, muayene sırasında tip testi tekrarlanmış ve sonucu uygunsa süre yine altı yıla çıkabilir.
On beşinci yılda ne oluyor
Kılavuz gerekçeyi malzeme üzerinden veriyor: on beş yıldan sonra yalıtımda kullanılan polimer malzemenin performansı azalır, bu nedenle ekipman periyodik muayeneden sonra bir alt ATP işaret sınıfına atanır. Verilen örnek FRC sınıfının FNA'ya inmesi. Yönetmeliğin 12 nci maddesinin sekizinci fıkrası aynı kuralı iki cümlede bitiriyor: on beş yılı geçen yoğun yalıtımlı ekipman normal yalıtımlı sayılır, on beş yılı geçmiş normal yalıtımlı ekipmanın ise ATP kapsamında belgelendirmesi yapılmaz.
Sınıf, bakımla değil takvimle düşer. Aracın hiç kaza yapmamış olması bu tarihi değiştirmiyor.
Bu takvim, frigo aracın gerçek maliyeti hesaplanırken en sık atlanan kalem.
Yatırım hesabında hangi ömür kullanılmalı. Bir çekicinin mekanik ömrüyle üstyapının belge ömrü aynı sayı değildir. Donuk yükle çalışan bir işletme için üstyapının işe yarar ömrü, sınıfını koruduğu süredir. Amortisman tablosunda aracın toplam ömrü yazılıyor ama üstyapı on beşinci yılda bir alt sınıfa iniyorsa, o tablo gerçek maliyeti olduğundan düşük gösterir. Yenileme kalemini takvimin bittiği yıla koymak daha dürüst bir hesap verir.
Yurt içi taşımada durum
ATP Uygunluk Belgesi bulunmayan ve imal tarihinden itibaren on beş yılı geçmemiş ekipmanlara Bozulabilir Gıda Taşıma Belgesi düzenleniyor. Bu belgenin periyodik muayene süresi üç yıl. Yönetmelik ayrıca bu belgeyle ATP'ye taraf ülkelere taşıma yapılamayacağını yazıyor. Yani yurt içinde çalışan eski bir gövdenin yolu, ihracat yüküne kapalı.
Uymamanın bedeli her otuz günde katlanıyor
Yönetmeliğin 23 üncü maddesi ihlal başına iki bin Türk lirası idari para cezası öngörüyor. Asıl dikkat çekici olan ikinci fıkra: cezanın tebliğinden sonra ihlali düzeltmek için otuz gün veriliyor, bu sürenin sonunda ihlal giderilmemişse bir önceki ceza ihlal giderilene kadar katlanarak uygulanıyor. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla artıyor.
Kap tarafında birim daha küçük
Yalıtımlı kap da yaşlanır; poliüretan köpük araçta nasıl yoruluyorsa kapta da yorulur. Aradaki fark değiştirme biriminde ortaya çıkıyor: bir üstyapının sınıfı düştüğünde karar aracın tamamını ilgilendirirken, bir kap yorulduğunda karar tek bir kabı ilgilendiriyor ve filo çalışmaya devam ediyor. Yenileme kararını parçalara bölmek, tek seferde ödenen büyük faturayı ortadan kaldırmasa da zamana yayar.
